A DOMUS: espazo privado para o otium e o negotium

No século II a. C. as formas de vida gregas e romanas entraron en contacto e poucos romanos acomodados puideron resistir o atractivo da civilizada vida grega e, aínda máis, moitos romanos sensatos  pensaron que era moito o que podían aprender dos gregos os que se consideraban predestinados a gobernar o mundo. O proceso de helenización dos costumes e da cultura romana apareceu ben definido no século II a.C. Desde sempre o romano sentiu un atractivo polo grego, aínda que non na medida en que sucedeu a mediados do século III a.C., os deuses romanos identificáranse cos gregos, algún que outro romano chegou a falar grego, a arte romana comezou a facerse grande á sombra da grega. Pero  o empurrón definitivo deuse xustamente no século III cando aparecen as primeiras obras de literatura en latín baixo o modelo grego e a escolarización  dáse en ambas linguas. O saqueo de Siracusa (212 a.C.), segundo Polibio, é o feito que marca o gusto pola arte grega: moitas obras chegaron a Roma. As formas de vida das clases altas entréganse sen rubor á batuta do gusto grego.

A domus que tomaremos de referencia ou casa pompeiana deixanos ver na súa organización arquitectónica dúas partes claramente definidas, fiel retrato da división cultural e mental que supuxo para Italia descubrir no seu propio espazo o a beleza e bo gusto do grego. A mentalidade práctica do home romano xiraba ata agora a redor do que se entendía como NEGOTIUM, nos gregos descubren os valores do OTIUM. Esta bipartición arquitectónica responde á necesidade de xuntar no espazo da vida privada unha nova entidade cultural, enriquecedora a todas luces, que do ámbito da vida privada ía a pasar á vida cívica a non moito tardar.

A parte anterior da domus que permite o acceso directamente desde a rúa a quen visite ó pater familias mantén a estructura da casa etrusca, con dous centros de intereses moi definidos o atrium e o tablinum: é o ámbito do negotium, onde o pater familias celebra os cultos do fogar diante do larario coas imagines maiorum (figuras que representaban os devanceiros da familia), onde os tesouros domésticos,  preto do impluvium (pilón no que se recollía a auga da chuvia), esperan a admiración do hospede que ha de resolver co dominus problemas da vida cotiá na urbe.

A parte interior está articulada polo peristilum, de gusto grego, enriquecida cun xardín no patio. É o lugar do otium, ideal para o repouso, rodeado polos triclinios, salas de estar o de xuntanza. É o espazo doméstico que acolle as esculturas e os libros e dá paz e tranquilidade a toda a familia.

Pero está forma arquitectónica non vai ser permanente. Os cambios de mentalidade taen con eles cambios na concepción dos espazos vitais. O descubrimento do peristilo como foco de luz dá pé para que o tablinum (o despacho oficial do dominus) se abra para  con maior claridade responder ás novas ideas de comodidade, coa construcción dos acueductos perde sentido o impluvium,  a relixiosidade familiar entra en crise cos novos tempos e a apertura  as novas culturas e  o atrium deixa de ser o centro da vida familiar perdendo por tanto a súa razón de ser.

PODEDES VISITAR O POST  “A VILLA ROMANA DE TORALLA” PICANDO AQUÍ

INTERESANTE VISITA

RECONSTRUCCIÓN DUNHA VILLA RUSTICA EN 3D

http://alcaide.isabel.googlepages.com/villarustica.swf

O LUXO DUNHA VILLA

Se queres imaxinar unha villa podes ler este texto de Plinio o Mozo:


Anuncios

O MÁIS ALÁ DOS ROMANOS

O Máis Alá dos romanos: Entre a esperanza sublime e absoluta incredulidade.

O Máis Alá, a inmortalidade da alma, era unha preocupación sen presenza no pensamento cotiá romano. A morte equivalía á nada, a un soño eterno e a vaga supervivencia das formas non pasaban de ser unha fábula. Ningunha doutrina se paraba a explicar que máis alá da morte houbese outra cousa que non fose un cadáver.

Eneas Sibila
Eneas e a Sibila

PARA VER VIDEO PICAR AQUÍ OU VISITAR A PÁXINA “O MÁIS ALÁ DOS ROMANOS”

Aínda que os romanos celebraban o día dos defuntos entre o 13 e o 21 de febreiro, durante os cales levaban ofrendas ás sepulturas dos seus familiares, non crían que os mortos acudisen a contemplar e respirar o perfume das flores que se depositaban nas tumbas.

O que si mostran os romanos nos ritos funerarios e na arte sepulcral é un empeño por reducir a angustia que precede ó momento da norte, convertendo a tumba nunha morada eterna  na que todo se prolonga unha vez que todo rematou e onde a nada adopta a aparencia consoladora dunha monótona identidade: imaxes de navíos, un viaxeiro a cabalo; morte como un descanso despois dunha longa viaxe.

As ideas consoladoras do máis alá  nacían do desexo de crer e non da autoridade da relixión, un mesmo epitafio afirma dúas verdades á vez: unha esperanza sublime e unha perfecta incredulidade.

Os epitafios e a arte funeraria teñen o tacto de non suxerir senón ideas consoladoras. Os moribundos non tiñan medo ós castigos mitolóxicos naqueles infernos fantásticos que ninguén tomaba ó pé da letra; eran os deuses mesmos os que daban medo, porque sempre se considerou que estes eran xustos, providentes e vingadores e estaban onde estaban para vingarse da conciencia dos homes.

(Ver Philippe Ariès e Georges Duby. Historia de la Vida Privada.páx 216 e ss.)

View more presentations from pvila.