VÍAS E PONTES DE LATINIDADE

VÍAS E PONTES DE LATINIDADE, REDE DE PODER

A vía que conduce de Roma a Capua é tan ancha que permite o paso de dous carros… É unha maravilla, é toda dunha pedra que Apio fixo cortar.

(Procopio)

Via Nova ou XVIII polo val do río Caldo. Serra do Xurés

Do xermolo, que madura nas  brétemas lendarias de Eneas nace unha das máis amplas e coherentes construcións políticas e militares de todos os tempos.

Ó principio foi unha conquista teimuda, unha agresión sistemática, pero pouco a pouco foise caendo na conta de que isto non era suficiente se non se armaba un sistema de apoio, toda unha rede –campamentos fixos, albergues nos camiños, depósitos, conexións- que viña a dar á cidade e que foi cargándose de poder co paso do tempo. Esta rede tiña que ser sólida se se quería garantir o éxito das campañas militares, a súa coordinación e a súa continuidade. Así detrás dos exploradores do terreo organizados viñeron os construtores. Eles fixeron muros, pontes, estradas que facilitaron o paso das lexións.

Arco central da ponte sobre o río Bibei, que daba paso á Vía Nova polas montañas de Trives

Comezan a aparecer por todas partes réplicas de Roma como selo da dominación. A cidade significaba lei , pois os xuristas acompañaran no avance ós soldados, enxeñeiros e agrónomos. En calquera punto do territorio sometido podíanse ler epigrafiadas sobre bloques de mármore palabras como libertas, potestas, auctoritas, imperium, res publica.

Pero a unidade entre todas estas colonias foi resultado de moitas forzas:  o dereito e a rede de estradas que conducía ó centro só foron un instrumento máis que garantiu esa unidade, a verdadeira forza unificadora xerouse a partir da lingua na que se escribían as ordes militares, os decretos da xustiza, a liturxia do poder.

Mapa das vías de Hispania. Itinerario de Antonino

A latinidade nos seus comezos é como unha rede que se bota ó mar desde o Lacio e entre as mallas vai quedando atrapado todo un amplo territorio que se ordena arredor dun mar interior. O historiador grego Dionisio de Halicarnaso (60 a C.) , escribiu que a grandeza de Roma non é cousa só da boa fortuna, senón o resultado dun esforzo meritorio ó que non era allea a influencia grega. Un esforzo e ademais un sentido práctico do que dan fe o que para el son as tres principais achegas de Roma: as vías, os acuedutos e as cloacas.

Miliarios na Via Nova. Serra do Xurés

PONTE ROMANA DE FREIXO (CELANOVA-OURENSE)

POST EN PDF PARA IMPRIMIR: VIAS E PONTES REDE DE PODER

Anuncios

A ÁRBORE DE MAIO

arboredemaio


Vexetación, amor e festas, os tres elementos únense e confúndense, os tres compleméntanse, e os vexetais pasan a ser símbolos amorosos e os amores pasan a ser símbolos do esplendor vexetal.”

Julio Caro Baroja

Maio en Laza (Ourense). Fot. José M. Otero

É costume o último día de abril ou o primeiro de maio en moitos lugares de España e tamén en gran parte de Europa erguer na praza da vila unha árbore, ben adornada,  chamada maio.

A crenza da influencia dunha determinada árbore, do espírito arbóreo, sobre o home ou os animais domésticos, as colleitas, a vida cotiá é común a toda Europa, pero esta influencia atribúeselle especialmente á árbore de maio, e as figuracións que teñen que ver con el, aínda que non en todas partes se celebren o primeiro de maio senón ao longo de toda a primavera. Esta similitude fainos pensar que algunhas festas que os antigos gregos e romanos celebraban durante a primavera son en moitos aspectos as mesmas que aínda hoxe seguen tendo vitalidade, e, en moitos aspectos, desfiguradas por un proceso claro de cristianización.

Exemplos estudados por Mannhardt e Frazer, permiten pensar que un espírito, da vexetación  ou propio da primavera, se  concibe baixo tres formas:

1. Baixo forma humana: rapaza, rapaz, moneco.

2. Baixo formal vexetal : árbore, ramallo, flor

3. Forma humana combinada con vexetal: árbore, ramallo, flor + moneco ou persoa

Árbore de maio na praza do Concello de Laza. Fot. José M. Otero

Parece evidente que as festas de Attis, tal como se celebraban no imperio romano, tiñan semellanza coas que se celebran o primeiro de maio, a procesión coa árbore adornada de fitas de cores ten que ver coa procesión dos adoradores frixios, aínda que esta se celebrase no equinocio da primavera, data que coincide coa a que certos grupos cristiás pensaban que morrera Cristo e na que os devotos de Attis afirmaban que este morría e resucitaba. O mesmo día do equinocio talábase un pino que se conducía ao templo de Cíbele, era o rito do “arbor intrat”.  Un rito semellante pódese apreciar na procesión do Eirésionè, aínda que esta era un ritual da colleita.

Algún estudioso, como Leopold von Schroeder, pensa que a condución e colocación da árbore de maio, ao que se considera fertilizante, é no vello ritual indoeuropeo, entre as festas da vida, nas que se honraba o sol e a auga, un dos rituais máis típicos. Do mesmo xeito que as bodas de maios e maias corresponderían a este vello ritual das festas da vida renacida.

Eva e Adán en Laza. Maia moza, Adán vello, antítese vital. Fot. José M. Otero

Sería unha tentación ligar os matrimonios dos maios co matrimonio da raíña de Atenas con Dionisos, pero estas representacións abundan ao longo de Europa e tamén noutros continentes. É probable que os rituais antigos de matrimonio e todos os de carácter folklórico se deriven dun culto primitivo que consistía na representación do matrimonio das divindades ou númemes da vexetación.

José M. Otero

POEMA LXIII de CATULO

PARA SABER MÁIS: PICAR EN CADA UN DOS ARTÍCULOS QUE SEGUEN:

1. As festas de Attis e Cibele en Roma

2. MAIO en LAZA

3.TRAZOS DE TEATRALIDADE NA FESTA DA SANTA CRUZ EN LAZA

4. UNHA LECTURA SIMBÓLICA

Sigue leyendo “A ÁRBORE DE MAIO”

A MORADA DAS NINFAS

bañosbandeninfas12

A xeografía da Gallaecia romana aparece salpicada  por un considerable número de instalacións balnearias en lugares coa denominación toponímica Aquae (Baños ou Caldas), o que significa que se quere poñer en valor o carácter termal destas áreas: Aquae Celenae (Caldas de Reis), Aquae Quintiae (Baños  de Guntín), Aquae Flaviae (Chaves), Aquae Oreginis (Baños do Río Caldo-Lobios), Aquae Querquennae (Baños de Bande), Aquis Salientibus (Baños de Molgas)….

Na época prerromana serían lugares de culto a divindades da auga e consecuentemente espazos máxicos de protección divina propicios, por iso mesmo, para ser usados como baños terapéuticos….

Aquae Querquennae é un dos balnearios da Hispania romana que polas súas peculiaridades ten unha importacia arqueolóxica decisiva: é unha mansio na Via XVIII, entre Bracara e Astúrica e, ó propio tempo, un asentamento militar da Cohors I Gallica equitata civium romanorum.

O seu topónimo lígaa con outros de orixe termal, “cidades de auga” na terminoloxía arqueolóxica, aínda que sen a mesma importancia, como agrupamento urbano, que Chaves ou Ourense.

Probablemente o continxente militar se establecese aquí atraído polas avantaxes estratéxicas do enclave, adornadas coa posibilidade de converter o complexo termal nun balineum de tipo xeral, unha vez adaptado arquitectonicamente polos enxeñeiros militares romanos. As actividades militares estarían relacionadas coa hixiene persoal, os exercicios físicos e, sen dúbida, o uso terapéutico.

Para ler o post completo pica en calquera das ligazóns que seguen:

O PRACER DUN BAÑO QUENTE