PAXAROS COMO HARPÍAS

 

Había uns paxaros moi voraces que emporcallaban a comida do cego Fineo; non son as Harpías,  aínda que se sabe que descenden delas. Teñen cabeza grande, uns ollos que te cravan, peteiros apropiados para raspiñar, plumas brancas e uñas como anzoles. Voan de noite e atacan os nenos  mentres a ama de cría anda noutras labores, maltratando os seus corpos que esgazan no mesmo berce. Din que trituran a peteirazos as vísceras dos que aínda maman, e que teñen a gorxa chea do sangue que beben.

Chámanse estrigas, chuchasangues ou vampiros, a razón deste nome é polo costume de grallar de noite dun xeito que dá arrepío. Sexa como sexa, tanto se estes paxaros nacen, como se son froito dun encantamento, e son vellas meigas que un maléfico feiticeiro marso transforma en paxaros, metéronse no aposento de Procas, o rei de Alba. Era este, que nacera naquel cuarto, con cinco días de vida un botín fresco para as súas voraces linguas; o infeliz meniño choraba como quen pide axuda desesperadamente. Alarmada polos choros do seu pupilo acudíu correndo a aia e viu as meixelas rabuñadas por uñas ben afiadas.

Que podía facer ela? A cor de cara da criatura era como a das follas tardías que murcha o inverno cando acaba de chegar. Sen tardanza vai á procura da vidente Carmenta, a ninfa de Xano, para contarlle o que estaba a pasar. Carmenta, que podía ler o futuro, respondeulle: “Non chores máis, o teu pupilo vaise salvar”. Achegouse ó berce, o pai e a nai choraban. Ela díxolles palabras cheas alento: “Deixade de chorar, eu vouno curar”.

Sen máis bateu tres veces nas xambas da porta con follas de albedro; tres veces con follas de albedro sinalou o limiar. Salpicou con auga a entrada (a auga era tamén medicinal) mentres sostiña as entrañas crúas dun leitón femia de dous meses. E pronunciou estas palabras: “Paxaros nocturnos, respetade o corpo do meniño; por un meniño sacrificamos unha vítima pequena. Aceptade, por favor, corazón por corazón e entrañas por entrañas. Entregámosvos esta vida por outra mellor”.

Rematado o sacrificio, dispuxo ó aire libre as entrañas partidas e prohibiu ós presentes na ceremonia volver a vista atrás. Depositou  por último unha vara de espiño branco nunha xanela que deixaba pasar a luz ó aposento.

Cóntase que despois de aquel ritual máxico os paxaros non atacaron nunca máis o berce e o neno recobrou a cor que antes tiña.

(Adaptado de Ovidio, Fastos, VI, 131 e ss. José M. Otero)

Anuncios

NON DEIXES DE GOZAR CADA DÍA

Non houbo poeta que mellor coñecese o prezo da felicidade que Horacio, e ben sabía el  que non está na man de calquera conseguila, porque só é accesible a unha minoría. A vida louca da urbe só lle produce desprezo a quen busca nunha pequena casa de campo da Sabina a tranquila felicidade e a resposta irrenunciable á necesidade de gozar cada día que pasa como se fose o último. Unha fórmula que non sempre foi ben comprendida; houbo quen chegou a pensar que o obxectivo vital do poeta eran os praceres vulgares da existencia. Pero esta determinación nace como resultado dunha fonda reflexión moral sobre unha sociedade que vive en constante axitación desde que el era neno: fronte ós incentivos da ambición e o heroísmo prefire  a paz e a liberdade de espírito e de corazón as cales, aliadas coa amizade, resultan indispensables para o pracer, que Horacio descobre  na creación poética. 

“O ánimo  orientado ó presente evite a inquedanza polo futuro e atempere os pesares con sorrisos.”

Ves como loce branco o Soracte con neve

na cima e como os frondosos xardíns     

perden a exuberancia e os ríos    

cristalizan xeados.

Espanta o frío botando  leña  no lume     

dabondo e  saca,  Taliarco,

amablemente  da cántara sabina     

o viño de catro anos.

Deixa o resto nas mans dos deuses, que a  un tempo

acalmaron os ventos embravecidos no mar 

tormentoso, e xa non bambean  

os cipreses nin  os vellos ulmeiros

Deixa de preguntar que vai pasar mañá, 

e calquera día que a fortuna che regale cóntao

 como ganancia; non despreces, 

 rapaz, os doces amores nin o baile     

mentres  as morosas canas  quedan lonxe

do ardor xuvenil. Agora procura o ximnasio, 

as prazas e os suaves suspiros 

da noite na hora convida, 

agora   tamén   as agradables risiñas  

delatoras  da moza que se agacha no íntimo recanto

e  a prenda de amor arrebatada dos seus brazos

 ou do dedo maliciosamente picarón.

HORACIO, Odas, I, 9

                                                                                                                Trad. José M. Otero

A LUXURIA BURLADA

Janssen_and_Haracles

Certo día á caída da tarde un louzán Hércules acompañaba a súa dona Onfalia. Fauno, que axexaba desde o cumio dun outeiro, viunos, e ó velos a paixón inflamouno coma un facho, e entón falou: “ Espíritos femininos do monte non teño nada contra vós, pero esta muller si que me fai arder”.

Ía Onfalia co pelo perfumado solto sobre os ombreiros e digna de admirar polo ouro do seu seo. Un rico parasol, que Hércules lle sostiña, defendíaa dos tépedos raios do sol. Pisaba xa os bosques de Baco e os viñedos de Tmolo cando a estrela da tarde montaba no seu cabalo mouro. Entra nunha cova que a natureza decoraba con tobas e árida pedra pómez. Á entrada había un regato cantarín. E mentres o servizo preparaba as copas e o viño que se ía beber, ela viste a Hércules coa súa propia roupa. Ponlle a túnica transparente coloreada con múrice do norte de África, un cinturón torneado, que ata ben pouco a cinguía, demasiado corto para o contorno de Hércules. Afrouxa el os nós da túnica para poder librar as súas grandes mans. Rebentaba as pulseiras que non foran feitas para aqueles brazos. Os seus descomunais pés crevaban as febles correas das sandalias. Ela, pola súa parte, aprópiase da pesada maza e da pel do león e doutras armas máis pequenas gardadas na funda. Así que remataron a cea entregaron os seus corpos ó sono e, colocando os seus leitos a carón, deitáronse por separado, porque preparaban a cerimonia sagrada do descubremento da vide, que purificados celebrarían ó nacer o día.

Era media noite; que non ousa o amor malvado? Fauno chega no medio da escuridade á cova refrescada polo rosada e, cando ve a servidume profundamente dormida polo viño, non perde a esperanza de que ese mesmo sopor se apoderase da raíña e o seu escolta. Entra Fauno cargado de luxuria, anda ás apalpadas dun lado para outro, adianta por precaución as súas mans e camiña, e xa chegara á estancia que ocupaban os leitos; a piques estaba de disfrutar da felicidade no primeiro intento, cando inesperadamente toca o pelo áspero do amárelo león, asústase e retira a man e bótase atrás, empurrado polo medo, como a miúdo o camiñante retira o pé sorprendido pola visión dunha serpe.

Despois as súas mans notaron roupa delicada na outra cama, unha falsa apreciación fíxolle perder o tino, subíu á cama e deitouse moi acoradiño, o seu pene inchou duro como un corno; entretanto con certo disimulo arremángalle a túnica pernas arriba, dábanlle noxo as pernas poboadas de pelos. Cando Fauno tentaba pasar a máis, de repente, Hércules, o héroe Tirinto, sóltalle tal moquetazo que o guinda da cama a baixo. Móntase un balbordo, Onfalia chama o servizo e pide luz. Iluminada a estancia queda a descuberto a trasnada. Fauno, que saíu polo aire desde o alto da cama, xeme e a duras penas pode levantar o seu corpo moído do chan. Pártese de risa Hércules que o ve estomballado, pártese de risa Onfalia de quen pretendía ser o seu amante.

O deus enganado polos vestidos despreza agora as roupas que confunden e convoca espidos ós ritos a todos os seus fieis .

(Adaptación de José M. Otero de OVIDIO, Fastos II, 305-359)